Przewodnik po komunikacji miejskiej w Berlinie

Jak poruszać się po stolicy Niemiec?

Sieć transportu publicznego w Berlinie nie jest tak skomplikowana jak w Nowym Jorku, Londynie czy Tokio. Mimo to mówimy o największym mieście w Unii Europejskiej i jednym z największych w całej Europie. Jego powierzchnia to prawie 900 km2 (~ 350 mil2). Nic dziwnego, że zorientowanie się w tutejszym systemie transportu bywa wyzwaniem.

W tym artykule wyjaśnimy, jak poruszać się po Berlinie. Podzielimy się cennymi wskazówkami, które pomogą Ci odnaleźć się w sieci dróg i torów kolejowych o łącznej długości ponad 5000 kilometrów (ponad 3000 mil). Dowiesz się też, gdzie znajdują się główne węzły komunikacyjne i czym najlepiej dojechać w różne miejsca.

LOTNISKA (FLUGHÄFEN)

Od 2021 roku Berlin ma tylko jedno międzynarodowe lotnisko - Port lotniczy Berlin-Brandenburg (BER). Jego otwarcie jesienią 2020 roku poprzedziły liczne skandale i problemy biurokratyczne. Cała budowa na obrzeżach Berlina trwała prawie 30 lat.

Nowy port lotniczy zastąpił i wchłonął infrastrukturę lotniska Schönefeld (SXF), które było znaną bazą tanich linii lotniczych, takich jak Ryanair i easyJet. Działało ono od lat 30. XX wieku, a podczas zimnej wojny służyło jako jedyne lotnisko w Berlinie Wschodnim.

Drugim zamkniętym lotniskiem był Tegel (TXL), większy od Schönefeld i położony w północnej części Berlina Zachodniego. Co ciekawe, choć w referendum z 2008 roku większość berlińczyków głosowała przeciwko jego zamknięciu, władze miasta nie zmieniły decyzji. Obecnie planuje się przekształcenie tego terenu w ogromny park technologiczny. 

👆 Warto wiedzieć, że do 2008 roku w Berlinie działało jeszcze jedno lotnisko - Tempelhof (THF). Samo pole Tempelhof (Tempelhofer Feld) ma niezwykłą historię, która zasługuje na osobny artykuł. W skrócie: to niedokończony, monumentalny projekt nazistów, który miał być jednym z trzech największych lotnisk w Europie, obok Londynu i Paryża. Sławę zyskało jednak dopiero na początku zimnej wojny, gdy służyło jako lądowisko dla słynnego mostu powietrznego (Berliner Luftbrücke). Był to system zaopatrzenia zorganizowany przez zachodnich aliantów podczas radzieckiej blokady Berlina Zachodniego, na długo przed powstaniem muru. Dziś "Feld", jak mówią berlińczycy, to największy park miejski w stolicy i jedno z najciekawszych miejsc dla każdego, kto chce poczuć prawdziwy klimat miasta.

KOLEJ (BAHN)

Niemieckie dworce kolejowe podzielono na siedem kategorii. Skala jest szeroka: od wiejskich przystanków z jednym peronem (kategoria 7) po ogromne, wielopoziomowe węzły komunikacyjne z galeriami handlowymi (kategoria 1). Większość dworców najwyższej kategorii to dworce główne, czyli po niemiecku "Hauptbahnhof". Jeśli więc zobaczysz skrót "Hbf", to właśnie o taki dworzec chodzi - wielki budynek z mnóstwem peronów, obsługujący pociągi miejskie, regionalne i międzynarodowe.

Berlin ma cztery dworce kolejowe najwyższej, pierwszej kategorii:

✓ Berlin Hauptbahnhof (w centrum miasta)
✓ Berlin-Gesundbrunnen (na północy)
✓ Berlin Ostbahnhof (na wschodzie)
✓ Berlin Südkreuz (na południu)

Z tych stacji szybko dojedziesz nie tylko na drugi koniec miasta, ale też do innych miejscowości w Brandenburgii i pozostałych części Niemiec.  

💭 Ciekawostka: Berlin Hauptbahnhof to największy dworzec wieżowy w Europie. 

KOLEJ MIEJSKA I PODMIEJSKA (S-BAHN)

Biała litera „S” na zielonym tle oznacza, że jesteś na stacji S-Bahn lub tuż obok niej. „S” pochodzi od niemieckiego słowa „Schnell”, czyli „szybko”. Pełna nazwa to „Stadt-Schnell-Bahn” - „szybka kolej miejska”. To idealny środek transportu, jeśli chcesz sprawnie przemieszczać się po Berlinie, zwłaszcza na dłuższych dystansach. Obok stacji S-Bahn zazwyczaj znajdują się też przystanki autobusowe i tramwajowe, co bardzo ułatwia przesiadki.

Uwaga! Niektóre stacje S-Bahn mają kilka poziomów (zazwyczaj dwa). Jeśli nie możesz znaleźć swojego pociągu, nie panikuj - prawdopodobnie odjeżdża z innego poziomu. 🙂

Berliński S-Bahn to najstarszy system szybkiej kolei miejskiej w Europie. Łączy stolicę Niemiec z wieloma okolicznymi miejscowościami, w tym z popularnymi wśród turystów Poczdamem i Oranienburgiem.

Ring (S41 i S42) 

Ringbahn, czyli „kolej obwodowa” lub „okólna”, to specjalna linia w sieci S-Bahn. Oznaczenia S41 i S42 na tablicach informacyjnych oznaczają właśnie pociągi Ringbahn. Nie mają one stacji początkowej ani końcowej - po prostu jeżdżą w kółko wokół centrum. Kursują w dwóch kierunkach: S41 jedzie zgodnie z ruchem wskazówek zegara, a S42 - przeciwnie. Trasa Ringbahn na wielu odcinkach pokrywa się z innymi liniami S-Bahn, co bardzo ułatwia dojazd z centrum do odleglejszych części Berlina. 

🤪 Ciekawostka: okrężna linia berlińskiej kolejki Ringbahn przypomina kształtem psi łeb, stąd jej niemiecka nazwa - Hundekopf. 

METRO (U-BAHN)

Metro, czyli kolej podziemna. Po niemiecku to „Unterbahn” (dosłownie „kolej podziemna”) lub w skrócie „U-Bahn”. Jego symbolem jest biała litera „U” na niebieskim tle. 

👆 Co ciekawe: wiele stacji, a nawet całe linie berlińskiego U-Bahnu, wcale nie biegnie pod ziemią. Tory często są poprowadzone nad ulicami, a pociągi jeżdżą po wiaduktach i konstrukcjach przypominających mosty. Prawidłowa nazwa takiej kolei nadziemnej to „Hochbahn” („wysoka kolej”), ale rzadko się jej używa. Zamiast tego wszyscy mówią po prostu U-Bahn, co bywa mylące.

TRAMWAJE (STRAßENBAHN)

Niemiecka nazwa „Straßenbahn” oznacza dosłownie „kolej uliczną”. Sieć tramwajowa w Berlinie obejmuje głównie centrum miasta i jego okolice. Może nie jest to najpopularniejszy środek transportu w stolicy, ale działa bardzo sprawnie. 

Większość berlińskich przystanków tramwajowych to jednocześnie przystanki autobusowe. 

Rozpoznacie je po czerwonym znaku z białym numerem linii (na przykład M4). 

AUTOBUSY

Autobusy nie cieszą się w Berlinie najlepszą sławą. Podobnie jak w innych metropoliach, bywają mniej punktualne i wolniejsze od pociągów. W wielu częściach miasta są jednak niezastąpione i kursują jak w zegarku.

W całym Berlinie natkniesz się na skrót BVG. To Berliner Verkehrsbetriebe (Berlińskie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne), największy przewoźnik w mieście. Firma ma też świetną, darmową aplikację, którą warto pobrać.

🚌 Czy wiesz, że po Berlinie jeżdżą autobusy piętrowe? Pomysł zaczerpnięto z Londynu, inspirując się słynnymi czerwonymi Routemasterami. Dziś te żółte, dwupoziomowe pojazdy to jeden ze znaków rozpoznawczych stolicy Niemiec, a z ich górnego pokładu można podziwiać miasto. Autobus linii 100 pokonuje najsłynniejszą trasę turystyczną - to świetny sposób na zwiedzanie Berlina transportem publicznym.

Informacje ogólne

System bez bramek

W Niemczech, podobnie jak w innych krajach niemieckojęzycznych, na stacjach metra i kolei nie ma bramek biletowych. Zamiast nich na peronach znajdziesz automaty biletowe i kasowniki. Pamiętaj, aby kupić bilet i go skasować, jeśli tego wymaga (nie wszystkie bilety trzeba kasować - więcej informacji poniżej).

Kontrole się zdarzają. Jak często? To zależy. Można przez kilka miesięcy jeździć bez biletu i nie dać się złapać (czego nie polecamy :-)). Ale można też wpaść i dostać mandat (do 60 euro) kilka razy w ciągu jednego dnia. Czuwajcie więc, bo nie znacie dnia ani godziny!

Bilety

Gdzie kupić i jak skasować bilet na komunikację miejską w Berlinie? Wszystko zależy od tego, czym jedziesz i jaki bilet wybierzesz.

W metrze (U-Bahn) i kolejce miejskiej (S-Bahn) bilet trzeba kupić i skasować przed wejściem do pociągu. Biletomaty znajdziesz na każdej stacji, a kasowniki - żółte lub czerwone skrzynki - stoją na peronach. W samych pociągach kasowników już nie ma, więc za wejście bez ważnego biletu grozi mandat.

W autobusach jest trochę inaczej. Tu też najlepiej kupić bilet wcześniej, bo nie na każdym przystanku jest biletomat. Bilet możesz też kupić u kierowcy, a skasujesz go w kasowniku wewnątrz pojazdu.

W większości tramwajów biletomaty znajdziesz w środku. Zazwyczaj można w nich płacić kartą.

Warto pamiętać, że nie każdy bilet trzeba kasować. Niektóre są ważne od razu po zakupie.

Oto najpopularniejsze rodzaje biletów, z którymi spotkasz się w większości niemieckich miast.

✅ Einzelkarte lub Einzelfahrt. To bilet jednorazowy, ważny przez określony czas (zwykle ok. 90 minut). Pozwala na przesiadki, ale pod dwoma warunkami: musisz jechać w jednym kierunku (bez powrotu) i nie możesz wyjechać poza strefę, na którą kupiłeś bilet.

✅ Kurzstrecke („krótki dystans”). To tańsza opcja na bardzo krótki przejazd, zwykle do trzech przystanków. Ważne: na tym bilecie nie można się przesiadać!

✅ Tageskarte, czyli bilet dzienny. Tego biletu nie trzeba kasować. Ważna uwaga: jest on ważny w konkretnym dniu, a nie przez 24 godziny od zakupu. Bilet na 29 września będzie więc ważny przez cały ten dzień, aż do 3:00 rano dnia następnego (30 września). Oznacza to, że jeśli kupisz go 29 września o 22:00, to i tak straci ważność o 3:00 rano. Zaletą jest ten bonusowy czas nad ranem. Kupując bilet o 23:58, możesz jeździć nie przez 2 minuty, ale przez 3 godziny i 2 minuty.

✅ 7-Tage-Karte to bilet tygodniowy. Tak jak Tageskarte, jest ważny od chwili zakupu (chyba że wybierzesz inną datę startową), więc nie trzeba go kasować. To świetna opcja, jeśli planujesz często jeździć po Berlinie.

✅ Monatskarte to bilet miesięczny. Działa na tej samej zasadzie co bilety dobowe i tygodniowe (patrz wyżej). Opłaca się go kupić, jeśli zostajesz w Berlinie na dłużej niż 2,5 tygodnia. Przy dwutygodniowym pobycie lepiej kupić dwa bilety 7-Tage-Karte. 

Strefy: ABC

Zawsze zwracaj uwagę na strefy biletowe! Bilet musi być ważny w strefie, po której podróżujesz. Berlin ma trzy strefy: A, B oraz C. Strefa A to ścisłe centrum i jego okolice. Strefa B obejmuje resztę miasta, aż po jego granice. Strefa C to już okolice Berlina, w tym wiele podmiejskich miejscowości. Im dalej od centrum, tym bardziej prawdopodobne, że to już strefa C. 

Bilet na odpowiednią strefę pozwala też korzystać z pociągów regionalnych. Na przykład z biletem na strefy ABC lub BC dojedziesz pociągiem Deutsche Bahn do Poczdamu czy Oranienburga. To opcja znacznie szybsza i wygodniejsza. Warto więc sprawdzić mapę stref (linki poniżej).  

https://sbahn.berlin/en/tickets/the-vbb-fare-explained/fare-zones/

https://sbahn.berlin/en/route-map/

Rozkład jazdy

Polecamy pobranie oficjalnej aplikacji VBB. Zwykle działa jak w zegarku. Znajdziesz w niej aktualny rozkład jazdy, mapę na żywo i świetny planer podróży. Możesz w niej także kupić bilety. 

Słowniczek

Czujesz się trochę zagubiony? Spokojnie, w Berlinie bez problemu dogadasz się po angielsku. Wszystkie informacje na przystankach i stacjach są również dwujęzyczne - po niemiecku i angielsku. Mimo to warto zapamiętać kilka podstawowych słów (albo po prostu zapisać ten artykuł na później 🙂). Na pewno przydadzą się podczas podróży po niemieckich miastach.

Kilka przydatnych słów: 

🇩🇪 Verkehr	🇵🇱 transport, komunikacja
🇩🇪 Bhf = Bahnhof	🇵🇱 dworzec kolejowy
🇩🇪 Hbf = Hauptbahnhof	🇵🇱 dworzec główny
🇩🇪 Flughafen	🇵🇱 lotnisko
🇩🇪 U-Bahn	🇵🇱 metro
🇩🇪 S-Bahn	🇵🇱 szybka kolej miejska (i podmiejska)
🇩🇪 Straßenbahn	🇵🇱 tramwaj
🇩🇪 Auto	🇵🇱 samochód
🇩🇪 Haltestelle	🇵🇱 przystanek (autobusowy, tramwajowy)
🇩🇪 Stau	🇵🇱 korek uliczny
🇩🇪 Fahrrad	🇵🇱 rower
🇩🇪 Fahrkarte	🇵🇱 bilet
🇩🇪 Ersatzverkehr	🇵🇱 komunikacja zastępcza
🇩🇪 gültig	🇵🇱 ważny

 

🇩🇪 stempeln	🇵🇱 skasować (stemplując w kasowniku)
🇩🇪 entwerten	🇵🇱 skasować