Architektura i historia Casa Batlló Gaudiego

W roku setnej rocznicy śmierci Antoniego Gaudíego warto uważniej przyjrzeć się jego architektonicznemu dziedzictwu. Pomaga ono lepiej zrozumieć twórczego ducha Barcelony. Jednym z najsłynniejszych dzieł architekta jest Casa Batlló. To niezwykle pomysłowy, fantazyjny budynek mieszkalny, który świetnie pokazuje geniusz Gaudíego. Zmienił sposób myślenia o architekturze miejskiej. Dziś jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych i lubianych miejsc w mieście.

Casa Batlló Antoniego Gaudíego - zabytek z listy UNESCO

Casa Batlló, wpisana na listę światowego dziedzictwa UNESCO, nie powstała od zera. Gaudí całkowicie przebudował istniejący już budynek w latach 1904-1906. Zmienił główną fasadę, poprawił doświetlenie wnętrz i przekształcił całość w funkcjonalne dzieło sztuki.

Historycy mogą dziś śledzić ten fascynujący proces dzięki oryginalnym księgom rachunkowym wykonawcy. Gaudí traktował architekturę jak codzienną pracę poprawek i dostosowań. Pierwsze plany, podpisane 6 maja 1904 roku, służyły głównie do załatwienia formalności. Z ukończonym budynkiem mają niewiele wspólnego. Zamiast trzymać się sztywnych projektów na papierze, Gaudí tworzył modele gipsowe. To na nich sprawdzał zmiany, które później wprowadzał w życie.

Passeig de Gràcia i modernistyczna kamienica

Passeig de Gràcia był początkowo szeroką przestrzenią rekreacyjną. Jego wygląd wynikał z surowych przepisów z 1856 roku, które miały ujednolicić tutejsze fasady. Nowe regulacje urbanistyczne z 1891 roku pozwoliły jednak na gęstszą zabudowę i większą swobodę dekoracji. Ta zmiana otworzyła drogę fali modernistycznych zdobień, która opanowała Barcelonę w latach 1885-1920. W efekcie wielu właścicieli nieruchomości zdecydowało się wyburzyć lub przebudować swoje wielkie rezydencje.

W modernistycznej Barcelonie kamienice działały inaczej niż dziś. Zamożna rodzina Batlló mieszkała na przestronnym pierwszym piętrze. Resztę budynku wynajmowano dla dodatkowego dochodu. Parter zajmowały prestiżowe firmy, a wyższe piętra - mniej zamożne rodziny. Aby zapewnić mieszkańcom prywatność, Gaudí zaprojektował osobne klatki schodowe. Dawały one niezależny dostęp do ośmiu mieszkań w budynku. Na samej górze znajdował się płaski dach do suszenia ubrań oraz poddasze przeznaczone na pralnię i magazyn.

Fasada - intuicyjny projekt światła i koloru

Kolor jest jednym z głównych bohaterów Casa Batlló. Widać to na głównej fasadzie, tylnej elewacji i zwieńczeniu dachu. Gaudí użył malowanego szkła oraz szkliwionej ceramiki, aby wzmocnić żywe barwy budynku. Stworzył efekt często porównywany do malarstwa impresjonistycznego i sztuki abstrakcyjnej.

Co ciekawe, Gaudí nie miał gotowego papierowego projektu tej kolorowej elewacji. Stał na środku Passeig de Gràcia i mówił robotnikom, gdzie dokładnie mają umieścić każdy fragment szkła i ceramiki. Ta intuicyjna metoda pozwoliła stworzyć harmonijną, zrównoważoną powłokę. Chroni ona budynek przed pogodą i ożywa, gdy odbija światło słońca.

Ta niezwykła fasada wygląda jeszcze bardziej odświętnie podczas Sant Jordi, czyli Dnia Świętego Jerzego. To najbardziej romantyczne lokalne święto w Katalonii. Z tej okazji balkony Casa Batlló tradycyjnie ozdabia się setkami jaskrawoczerwonych róż. Tworzą one spektakularny kontrast z kolorowymi płytkami Gaudíego, które przypominają smocze łuski. Podkreślają też związek budynku z lokalnymi legendami.

Podwodna atmosfera centralnego dziedzińca

We wnętrzu budynku najważniejsze jest genialne połączenie światła i koloru na głównym dziedzińcu. Pierwotny budynek miał dwie oddzielne studnie doświetlające. Gaudí połączył je w jedną dużą, centralną przestrzeń. Zwieńczył ją metalową kopułą z półprzezroczystym szkłem, zaprojektowaną tak, aby wpuszczać świeże powietrze i mocne światło słoneczne.

Aby dobrze rozprowadzić światło, Gaudí wyłożył ściany dziedzińca falistymi kafelkami w starannie zaplanowanym gradiencie. U góry, przy świetliku, płytki mają głęboki, intensywny niebieski kolor. Im niżej, tym bardziej przechodzą w bardzo jasny błękit. Ten przemyślany zabieg świetnie kieruje światłem. Sprawia też, że na niższych poziomach można poczuć się jak na dnie morza.

Organiczna geometria i ergonomiczne meble

Gaudí chciał, aby wnętrze Casa Batlló składało się z otwartych, przyjaznych przestrzeni, po których łatwo się poruszać. Dlatego konsekwentnie unikał prostych linii, płaskich ścian i kątów prostych wszędzie tam, gdzie było to możliwe. Takie dynamiczne podejście do geometrii pozwoliło mu stworzyć przestrzenie, które wydają się płynne i naturalne.

Dzięki tej płynności codzienne elementy wyposażenia - szafki, okna, instalacje i pomieszczenia gospodarcze - wtapiają się w zakrzywione ściany. Gaudí przeniósł tę filozofię także na meble. Wyposażenie zaprojektowane specjalnie dla Casa Batlló jest bardzo ergonomiczne i dopasowane do ludzkiego ciała. Meble idealnie współgrają z niezwykłymi przestrzeniami, w których się znajdują.

Jak zwiedzić Casa Batlló podczas wycieczki z przewodnikiem

Jeśli chcesz lepiej zrozumieć architektoniczne zmiany przełomu XIX i XX wieku, zwróć uwagę na kontrast między historycznymi dzielnicami Barcelony a Eixample. O miejskiej transformacji i pięknej fasadzie Casa Batlló można posłuchać podczas wycieczki Welcome to Barcelona Guided Walking Tour. Trasa pokazuje, jak stare miasto łączy się z siatką modernistycznych ulic.

Aby dowiedzieć się więcej o życiu architekta, jego technikach i historii Passeig de Gràcia, warto wybrać się na wycieczkę God's Architect: The 100 years legacy of Gaudí. Przewodnik opowiada na niej o znaczeniu Casa Batlló, a także Casa Milà i Sagrada Familia.

Casa Batlló to dziś znacznie więcej niż kamienica. To trwałe świadectwo niezwykłego oddania Antoniego Gaudíego swojemu rzemiosłu. Traktując architekturę jak żywy, organiczny byt, pozostawił budynek, który wciąż zachwyca i inspiruje. Sto lat po jego śmierci Casa Batlló pozostaje miejscem, które koniecznie trzeba zobaczyć w Barcelonie. To doskonały przykład genialnego połączenia światła, koloru i naturalnych form.

Tekst i opracowanie: Filipa, przewodniczka po Barcelonie